Presentatie op een beladen plek

De viering van 80 jaar vrijheid is door onze uitgeverij op zaterdag 25 november afgesloten met de presentatie van nog twee Amersfoortse oorlogsboeken: De thuiskomst van Jo Koopman en Met dichtgetimmerde ogen. Eerder dit jaar bracht Spitwerk Amersfoort en de oorlog, stemmen uit een bezette stad uit, een standaardwerk dat al snel aan een tweede druk toe was.

De nieuwe boeken gaan over twee Amersfoorters met bijzondere nalatenschappen. De vergeten wethouder Jo Koopman (1906–1987) liet een belangrijk egodocument na. Als verzetsstrijder en jood werd hij gedeporteerd naar vernietigingskamp Auschwitz. Na zijn terugkeer verwerkte hij zijn ervaringen in een aangrijpend verslag. In De thuiskomst van Jo Koopman wordt dit voor het eerst integraal gepubliceerd, als onderdeel van een beknopte biografie die zijn grote verdiensten voor de naoorlogse wederopbouw van Amersfoort toont.

Kweekschooldirecteur Honoré Blijdenstijn (1883–1978) liet het belangrijkste oorlogsdagboek van de stad na. Zijn achterneef Roland Blijdenstijn maakte daarvan een bewerking die het belang van dit document driedubbel onderstreept. Met dichtgetimmerde ogen verwart, zet aan tot nadenken over goed en fout, en geeft een indringend beeld van het leven onder de Duitse bezetting.

De boeken werden gepresenteerd in aanwezigheid van familieleden van Koopman en Blijdenstijn. Dat gebeurde op een locatie met een Amersfoorts oorlogsverleden: de villa Grasheuvel op de Berg, de woning waar vóór de oorlog industrieel Jaap Polak woonde, directeur van Polak Frutal Works (PFW). Polak, zelf joods, wist tijdig naar Amerika te vluchten. Tijdens de oorlog werd de villa door de Duitsers geconfisqueerd.

Peter van Breugel, voorzitter van de stichting Spitwerk, stond stil bij deze beladen locatie. Voor zowel Koopman als Blijdenstijn moet Grasheuvel een begrip zijn geweest. Het kan bijna niet anders of zij moeten Jaap Polak hebben gekend.